زئوتکنیک Zootechnie

برای علاقمندان پرورش و اصلاح نژاد دام

استفاده از منابع روغن حيوانی

260451.jpg 

كاهش وابستگى به واردات روغن نيازمند گامهاى بلند 

زهره افشار
ايران در سال ۱۳۸۳ كه بالاترين ميزان وابستگى به واردات روغن خوراكى به شمار مى رود، براى وارد كردن ۹۳ درصد نياز داخلى كشور معادل يك ميليارد دلار هزينه كرده است.
خليليان معاون برنامه ريزى و امور اقتصادى وزارت جهاد كشاورزى با تأييد اين مطلب، سياستهاى دولت در زمينه كاهش واردات روغن خوراكى را موفق خوانده، مى گويد: با وجود توانايى هاى بالاى بخش كشاورزى، انجام تغييرات ساختارى در بخش و كاهش ضعف مديريت موجب شده در توليد دانه هاى روغنى موفقيت چشمگيرى حاصل شود.
وى تصريح  كرد: ما مى توانيم پولى را كه به جيب كشاورزان خارجى مى ريزيم، صرف توسعه كشاورزى و روستايى ايران كنيم.
وضعيت توليد دانه هاى روغنى در ايران
كشت انواع دانه هاى روغنى در ايران از گذشته رواج داشته و هرچند در ده سال اخير سطح زير كشت آن حدود ۱۹ درصد و ميزان توليد آن حدود ۱۲۰ درصد افزايش داشته، ولى به دليل عوامل مختلف، در حال حاضر اين بخش يكى از ضعيف ترين بخشهاى كشاورزى ايران به شمار مى رود و تا رسيدن به هدف مطلوب راه طولانى در پيش دارد.
ايران در سال ۱۳۴۰ با توليد ۵۰ هزار و ۲۹۲ تن روغن خام حاصله از دانه هاى روغنى ۷۶‎/۱ درصد از نياز خود را تأمين مى كرد، درحالى كه در سال گذشته تنها
۷ درصد نياز كشور به روغن خوراكى از داخل تأمين شده است.
در بين دانه هاى روغنى، كشت سويا سهم بيشترى از مجموع كشت و توليد را به خود اختصاص مى دهد. آمارها حاكى است از حدود ۵۰۰ هزار تن توليد انواع دانه هاى روغنى در سال ،۸۴ سهم سويا حدود ۳۶ درصد و سهم كلزا ۳۸ درصد است كه البته اين سهم به نفع كلزا در حال تغيير است.
همچنين از ميان دانه هاى روغنى كه كشت آنها در ايران متداول است، نظير سويا، آفتابگردان، پنبه دانه، گلرنگ، كنجد و... اكنون توسعه كشت كلزا به دليل سازگارى با شرايط اقليمى، مقاومت در برابر كم آبى، تناوب كشت با غلات يا به عنوان كشت دوم و عملكرد مناسب، به عنوان منبع اصلى تأمين روغن مورد توجه قرار گرفته است.
ميزان توليد دانه هاى روغنى در يكسال گذشته از ۵۰۰ هزار تن به ۶۴۵ هزار تن افزايش يافته است.
مقايسه مصرف سرانه روغن در ايران با ساير كشورها نشان مى دهد مصرف سرانه ما بسيار بالاتر از ميانگين جهانى است. مصرف سرانه ايران ۱۷ كيلوگرم و مصرف سرانه دنيا ۱۲‎/۵ كيلوگرم است و اگر شيوه مصرف روغن در ايران با ساير كشورها را مورد بررسى قرار دهيم اين اختلاف آشكارتر مى شود.
ايران دهمين وارد كننده
دانه هاى روغنى
آخرين گزارش مركز آمار جهانى حاكى است در سال ۲۰۰۵ ميلادى، ايران دهمين وارد كننده دانه هاى روغنى در جهان است.
چين، اتحاديه اروپا و ژاپن به ترتيب با واردات ۲۸ ، ۱۶ و ۶ ميليون تن، سه كشور نخست دنيا از نظر حجم واردات دانه هاى روغنى در سال ۲۰۰۵ هستند.
بر اساس اين گزارش در سال ۲۰۰۶حدود ۱‎/۱۷ ميليون تن روغن گياهى توسط ايران وارد خواهدشد.
در سال ۲۰۰۵ اين رقم ۱‎/۱۵ ميليون تن اعلام شده بود.
وضعيت توليد روغن و دانه هاى روغنى
مجموع توليدات روغن دنيا از ۶۸‎/۵ ميليون تن در سال ۱۹۹۳ به ۱۰۵‎/۵ ميليون تن در سال ۲۰۰۳ رسيده كه بيانگر رشد ۴‎/۴ درصدى در يك مقطع ۱۰ ساله است. از ۲۴ منبع توليد روغن در جهان دانه سويا، نخل خرما، دانه كلزا، دانه آفتابگردان و پنبه دانه از عمده ترين منابع تأمين روغن دنيا محسوب مى شوند. به عبارتى اين پنج محصول عمده حدود ۸۱درصداز روغن مورد نياز دنيا را تأمين مى كند.
دانه سويا هنوز به عنوان اصلى ترين منبع تأمين روغن نباتى در دنيا محسوب و حدود يك سوم روغن توليدى از اين دانه استحصال مى شود.
كشورهاى آمريكا، برزيل، آرژانتين و چين بزرگترين توليدكننده روغن سويا در جهان محسوب مى شوند و حدود ۷۵‎/۵درصد از كل روغن استحصالى از دانه سويا را توليد مى كنند، در بخش توليد روغن نخل خرما كشورهاى مالزى، اندونزى، نيجريه وتايلند از توليدكنندگان عمده به شمار مى آيند، كشورهاى مالزى و اندونزى به تنهايى حدود ۸۳ درصد از روغن نخل را توليد مى كنند.
همچنين كشورهاى چين، آلمان، هند، كانادا و ژاپن عمده ترين مراكز توليد روغن كلزا در جهان هستند، اين كشورها حدود ۷۰ درصد از سهم توليد دنيا را در اختيار دارند، مجموع روغن استحصالى از دانه هاى آفتابگردان در جهان حدود ۸ ميليون و ۴۷۵هزار تن است كه آرژانتين، اكراين، روسيه و چين مهمترين كشورهاى توليدكننده روغن آفتابگردان، ۵۱درصد توليد دنيا را در اختيار دارند.
علل وابستگى به واردات روغن
عليرضا مهاجر مديركل پنبه و دانه هاى روغنى وزارت جهاد كشاورزى در گفت وگو با خبرنگار ما در اين خصوص مى گويد: عوامل مختلفى وجود دارد ولى به صراحت مى توان گفت چون متوليان بخش توليد دانه هاى روغنى در سال هاى گذشته خود جزو واردكنندگان اصلى روغن بوده اند تمايلى براى توسعه كشت دانه هاى روغنى نداشته اند، از سوى ديگر رشد فزاينده جمعيت و افزايش مصرف سرانه موجب شده، توليد از مصرف عقب بماند و روز به روز وابستگى كشور به دانه هاى روغنى بيشتر شود.
وى با اشاره به اينكه ميزان مصرف روغن خام در حال حاضر از يك ميليون تن فراتر رفته، از عزم جدى دولت براى تسريع در كاهش واردات روغن خام سخن مى گويد: «مصمم هستيم طرح ۱۰ ساله تأمين منابع روغن نباتى با هدف توسعه كشت و افزايش توليد دانه هاى روغنى تدوين شده را در يك مقطع ۴ ساله به اجرا درآوريم.
اجراى اين طرح از سال گذشته در كشور آغاز شده است. به گفته وى حركت مقدماتى طرح در ۶ سال اخير (۸۴-۷۹) با شروع كشت كلزا در تناوب زراعى در اقاليم مختلف انجام شده و با حمايت هايى كه دولت از كشت اين محصول به عمل آورده توليد روغن نباتى به رقم بى سابقه حدود ۲۲۰ هزار تن رسيده است. براساس طرح تدوين شده توسعه كشت دانه كلزا به عنوان محصول اصلى در تأمين روغن نباتى كشور مورد توجه قرار گرفته است و درطول برنامه حداقل ۷۸ درصد روغن استحصالى كشور منشأ دانه كلزا خواهد داشت.
وى خاطرنشان كرد: سعى داريم با استفاده از ابزارهاى حمايتى مانند تأمين و توزيع بموقع نهاده ها، بيمه و تعيين قيمت خريد تضمينى، پرداخت يارانه مستقيم و غيرمستقيم و ساير اقدامات مؤثر توليدكنندگان دانه هاى روغنى را نسبت به حصول حداقل سود پايه مطمئن كنيم.
با اجراى اين طرح كه از سال گذشته آغاز شده ۷۳ درصد نياز كشور به روغن تأمين خواهد شد. مجرى طرح دانه هاى روغنى افزود: ميزان توليد دانه هاى روغنى كلزا در سال جارى با ۴۰ درصد رشد نسبت به سال گذشته، به حدود ۳۰۰ هزار تن رسيده و پيش بينى مى شود اين ميزان در پايان اجراى طرح به يك ميليون و ۵۸۱ هزار تن برسد.
به گفته وى، با افزايش توليد دانه هاى روغنى نياز وارداتى براى تأمين روغن خوراكى كشور از ۹۳ درصد در سال گذشته به ۸۲ درصد در سال جارى كاهش يافته است.
عليرضا مهاجر همچنين با اشاره به حجم بالاى يارانه هاى پرداختى براى دانه هاى روغنى طى سال هاى ۸۲-۷۹ مى گويد: در اين ۴ سال حجم يارانه هاى پرداختى را ۶ برابر كرده ايم يعنى يارانه ها را از ۵۰ ميليارد ريال به بيش از ۲۰۰ ميليارد ريال رسانده ايم و ادامه روند موجود مى تواند بار مالى سنگينى را بر دولت تحميل كند.
به منظور توفيق در دستيابى به اهداف تدوين شده بايد به طور مستمر هر يك از سياست ها و ساز و كارهاى مربوطه مورد ارزيابى قرار گرفته و در جهت اصلاح و بهبود ابزارها و شيوه هاى حمايتى اقدام شود

يکی ازراههای رفع این مشکل ( مشکل روغنهای نباتی مندرج در روزنامه ی ايران ۸ آبان۱۳۸۵) استفاده از ساير منابع روغن  ازقبيل  روغن حيوانی حاصل از دنبه ی گوسفند است. قبل ازوابستگی کشور به درآمدهای ارزی حاصل ازفروش نفت درجامعه ی ما مصرف روغنهای حيوانی بيشتر بود. امروزه مشکلی که درسر راه تشویق مردم برای مصرف روغن دنبه وجود دارد عدم بازارپسندی است.  راه حل اين مسئله هم تحقيقات بخش صنايع غذايی را می طلبد . اين موضوع تحقيق جالبی برای دانشجويان رشته ی صنايع غذايی است.

 ازآنجائيکه اين مشکل  مختص کشور مااست راه حل  آنرا هم بايستی خودمان پيدا کنيم.

 برای اطلاعات بيشتر به منابع زير  مراجعه کنيد.

سيدعباس رافت   (1381)" پرورش گوسفندوبز"، جزوه درسی گروه علوم دامی دانشگاه تبريز

سيدعباس رافت    » (1375)بررسی درصد چربی نژادهای مختلف گوسفند«- سمينار کارشناسی ارشد دانشگاه تهران

مسعود علي‌پناه (1374) بررسي خصوصيات كيفي چربي گوسفندان نژادهاي بلوچي، كردي، بادغيسي ؛ به راهنمايي: ناصر امام‌جمعه‌كاشان. پايان نامه (كارشناسي ارشد) -- دانشگاه تربيت مدرس

  
نویسنده : رأفت ; ساعت ٧:٥۱ ‎ب.ظ روز ٧ آبان ۱۳۸٥
تگ ها :